Waarom een energietransitie?

“Keep things as simple as possible but not simpler than that (Albert Einstein)”

Hieraan moest ik denken bij het lezen van het boek kWh/m2 Landschap en energie: ontwerpen voor transitie (Dirk Sijmons, H+N+S 2014). Aan de hand van voetafdrukken van energiebronnen, ontwerpstudies en essays, ontstaan beelden hoe de energietransitie er tot 2050 uit kan zien. Het vuistdikke boek geeft inspiratie tot een vierluik over het waarom, hoe en wie van de energietransitie.

Energietransitie

Luik 1: waarom een energietransitie

Vooral op informatieavonden krijg ik vaak de vraag waarom duurzame energie nodig is en waarom nu. Als antwoord op deze ‘nut- en noodzaak’ vraag geef ik dat de trits van eindigheid van fossiele energiebronnen, geopolitiek (instabiliteit) en klimaatverandering (bijv. temperatuur- en zeespiegelstijging, luchtverontreiniging) de drijver is achter de ingezette energietransitie. Hierin is de reden van klimaatverandering het meest dringend. Na het lezen van het boek ga ik hieraan toevoegen: “we kunnen fossiele energiebronnen binnenkort niet meer betalen”.

Waarom? Het kost steeds meer energie om fossiele energie te winnen. Daarnaast zijn de kosten om externe effecten (zoals klimaatverandering) te beperken, steeds groter. De externe kosten worden buiten beeld van de energieprijs en daarmee de energiegebruiker gelaten. In de onderstaande figuur staat een overzicht van de directe kosten en externe kosten van elektriciteitsproductie met verschillende technieken.

kwhm2_140714.indb

Bron: Landschap en energie, 2014, pagina 255. Klik op de diagram om deze beter te bekijken.

Uit de grafiek blijkt dat fossiele energiebronnen een behoorlijk aandeel externe kosten kennen. Deze moeten we op een of andere manier gaan doorberekenen aan de energiegebruiker. Anders blijven we hangen in de nut- en noodzaak discussie en veel belangrijker schuiven we de kosten door naar volgende generaties. In plaats van samen na te denken over het vormgeven van de energietransitie.

Energy return on energy invested (EROI)

Een interessant instrument om inzicht te krijgen hoeveel energie er nodig is om energie te winnen is de EROI. In goed Nederlands: energierendement op energie-investering. Deze term is in de jaren 70 van de vorige eeuw geïntroduceerd. De EROI wordt uitgedrukt als een verhouding en maakt het mogelijk het rendement van verschillende vormen van energiewinning met elkaar te vergelijken. Bijvoorbeeld 15:1 is een hoger energierendement dan 8:1. In de onderstaande figuur is een vergelijking van verschillende bronnen gemaakt.

kwhm2_140714.indb

Bron: Landschap en energie, 2014, pagina 57. Klik op de diagram om deze beter te bekijken.

In de bovenstaande figuur is te zien dat de meeste fossiele energiebronnen een behoorlijke lage EROI kennen. De EROI (inclusief externe kosten, subsidies en belastingen etc.) is daarmee een veel betere maat voor vergelijking dan de energieprijzen omdat er inzicht ontstaat in het werkelijke rendement van de winning. De EROI loopt mondiaal ook terug, zie bijvoorbeeld het verschil tussen de staven ruwe olie VS 1930 en olie VS nu. Dat betekent dat we uiteindelijk de samenleving zoals we die nu kennen (lees grotendeels gebaseerd op fossiele energie) niet meer kunnen betalen.

Tot slot

Ik doe hier geen pleidooi voor een snelle verandering van de energieprijzen of het -systeem, dat gaat voorbij aan de realiteit. Wel om de EROI te gebruiken voor een meer genuanceerde discussie over energietransitie en meer specifiek om een antwoord te vinden op een betaalbaar en daarmee duurzaam energiesysteem. Broodnodig in een tijd waarin naar aanleiding van een MKBA over windenergie op zee, in de pers vooral blijft hangen dat het niets opbrengt.

The following two tabs change content below.
Marielle de Sain

Marielle de Sain

Adviseur duurzame energie bij Pondera Consult B.V.
Hier vindt u blogposts van mijn hand. Wie ben ik? Mariëlle de Sain, adviseur duurzame energie en leefomgeving bij Pondera Consult. En in mijn vrije tijd actief voor een lokale duurzame energiecoöperatie. Ik heb vaak de rol van verbinden: een verbinding tussen mens en techniek, tussen inhoud en beleid, tussen de kleine en grote economie. Dit wil ik ook doen in mijn blogs: vergezichten en nieuws over duurzame energie concrete betekenis geven voor projecten in het hier en het nu.
Marielle de Sain

Laatste berichten van Marielle de Sain (toon alles)

Dit bericht is geplaatst in blog en getagd , . Bookmark de permalink. Trackbacks zijn gesloten, maar u kunt een reactie achterlaten.

Één Reactie

  1. Dirk Verwey
    Geplaatst op 22 september 2015 om 9:49 pm | Permalink

    windenergie is zeer nodig daar de kosten te hoog worden en dan krijgt de afnemer de extra kosten in rekening, dit kan beperkt worden door windenergie op het vaste land.

Plaats een reactie

Uw e-mailadres wordt nooit gepubliceerd noch gedeeld. Verplichte velden zijn gemarkeerd met een *

U mag deze HTML-elementen en attributen gebruiken <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

*
*

Om spam te voorkomen vragen wij u onderstaande som op te lossen *

  • Gloort er licht aan de horizon
    voor kleine windturbines?

    Innovatie in de wind

    10 jaar Pondera

    Slagschaduw

    p3
    p4
  • Abonneren op ons blog