President Trump en zijn impact op duurzame energie [blog]

Of je de verkiezingsuitslag bejubelt of betreurt, het is duidelijk dat de koers van een aantal internationale thema’s zoals immigratie, internationale handel en defensie hoogst onzeker zijn. Maar ook is onzeker welke positie de VS, de tweede grootste CO2-uitstoter, in gaat nemen in het wereldwijde gevecht tegen klimaatverandering.

Noem het een droom of nachtmerrie, president Trump is de komende vier jaar een realiteit. In een verkiezingscampagne dat maar heel af en toe over de inhoud ging, liet hij zich slechts enkele malen uit over klimaatbeleid. De vraag is wat dit kan betekenen voor de wereldwijde aanpak van klimaatverandering, dat met deze verkiezingsuitslag een ander licht werpt op de huidige COP in Marrakesh, die gaat over de uitvoering van de afspraken uit het Verdrag van Parijs.

Trump over klimaatverandering

Trump heeft geen geheim gemaakt van zijn skepsis over klimaatverandering. Hij noemde klimaatverandering een Chinese hoax en beloofde eveneens te zullen stoppen met het sturen van “de miljarden dollars naar het VN-klimaatprogramma”.

trump-tweetOok beloofde hij Amerika’s ondertekening van het Verdrag van Parijs te annuleren. Zijn invloed hierop is echter kleiner dan hij denkt: het akkoord is net in werking getreden doordat de internationale gemeenschap het verdrag met spoed heeft geratificeerd. De eerste mogelijkheid voor terugtrekken dient zich pas over drie jaar aan, en het proces duurt een jaar voordat de terugtrekking voltrokken is. Maar hij kan zich er makkelijker vanaf maken, gezien de afspraken van individuele landen (op verzoek van de VS) niet-bindend zijn. Trump kan eenvoudig de beloften niet nakomen, en daarmee zorgen voor een domino-effect onder andere deelnemende landen.

Trump over energievoorziening

Het Republikeinse verkiezingsprogramma spreekt over schone, onafhankelijke en betaalbare energieproductie, maar zijn energiepolitiek richt zich volledig op de exploitatie van fossiele reserves. Dit vertaalt Trump in werkgelegenheid en onafhankelijkheid: hij belooft een jaarlijkse toename van 400.000 nieuwe banen in de olie- en gasindustrie. Hiervoor moeten Amerika’s schalie-, olie-, kool- en gasreserves worden geopend, wat $50 biljoen zou moeten opleveren. Daarnaast is hij voorstander van fracking en minder restricties voor de aanleg van Keystone XL, de omstreden olieverbinding van de oliezandvelden uit Canada naar verschillende plekken in de Verenigde Staten.

us-emissionsIn zijn statements zitten meerdere tegenstrijdigheden: hoe Trump energie-onafhankelijkheid wil rijmen met zijn claim om olie uit Irak te halen, is onbekend. Ook brandstoffen uit schaliegesteente zijn prijzig ten opzichte van de lage energieprijs. Tevens ziet hij in clean coal een hoofdrol voor een schone energieproductie, maar kolenproductie met CO2-opslag is naast beperkt efficiënt ook erg duur. Schoon, onafhankelijk en betaalbaar zijn drie variabelen die niet onderling onafhankelijk zijn, dus het is zeer onwaarschijnlijk dat hij deze beloften waar maakt.

Innovatieadviesbureau Lux Research berekende dat een achtjarig presidentschap van Trump leidt tot 3,4 miljard ton meer CO2 dan wanneer Clinton president zou zijn geweest. Dat verschil is gelijk aan ruim 5600 vluchten Amsterdam – New York per dag over een periode van acht jaar.

Trump over duurzame energie

Gegeven het bovenstaande is het dus niet verwonderlijk dat Trump geen fan is van duurzame energie. De woorden ‘renewable’ of ‘sustainable’ komen niet voor in zijn verkiezingsprogramma. Windturbines noemt hij lelijk en een ‘uiting van openbaar vandalisme’. In Aberdeen spande hij zelfs een zaak aan tegen de komst van een offshore windpark dat in de buurt lag van zijn golfresort; Trump verloor. Een maand geleden startte de bouw van dit windpark.

Duurzame energie is ook geen fan van hem: direct na de uitslag zakte de aandelenprijs van Vestas naar een verlies van 14 procent, om daarna te stabiliseren op 6,6 procent.

Het is echter de vraag of 9 november een breekpunt zal zijn voor de opmars van groene energie op mondiale schaal. Op steeds meer plekken in de wereld is hernieuwbare energie even duur als fossiele energie, en is steeds minder afhankelijk van subsidies. De vrije markt bepaalt grotendeels de koers. China investeert aanzienlijke bedragen in zon- en windtechnologie, en dat is terug te zien in de ongekende stijging van het wereldwijd jaarlijks geïnstalleerd vermogen aan zon en wind. Het is dus niet gek dat de top 10 grootste zonnepaneel- en windturbinefabrikanten door Chinese bedrijven ruim vertegenwoordigd zijn.

Ondanks deze ontwikkelingen is het in ieder geval duidelijk dat Trump en een Republikeinse Senaat een grote stap terug betekent voor het beteugelen van de milieuschade die we deze planeet aan het toebrengen zijn. Amerika heeft de technologie, creativiteit, impact en ondernemerschap te bieden om het verschil te maken, maar klimaatverandering zal een beduidend lagere plek op de agenda krijgen. Met Trump is de kans groot dat het Amerika het Business As Usual-scenario volgt en geen extra inspanningen doet om de afspraken van Parijs na te komen.

Wat betekent dit dan voor Nederland? Afnemende investeringen in Amerikaanse hernieuwbare projecten en een mogelijke stimulans voor de PVV met dezelfde (waan)ideeën over klimaatverandering. De impact op het Nederlandse beleid lijkt verder beperkt te blijven, maar het vervelende blijft dat Amerika’s binnenlandse klimaatbeleid invloed heeft op de hele wereld. CO2-uitstoot houdt niet op bij de landsgrenzen, dus een gezamenlijke aanpak is vereist. We hebben geen muren nodig maar bruggen. En een overdosis compassie.

Joost Starmans – nieuwe adviseur duurzame energie

Vanaf maandag 11 januari 2016 is Joost Starmans bij Pondera Consult werkzaam als adviseur duurzame energie.

Joost is een open en enthousiast persoon die graag doelgericht en nauwkeurig te werk gaat. Door zijn multidisciplinaire achtergrond is hij binnen Pondera Consult op verschillende facetten van duurzame energie- en milieuvraagstukken inzetbaar. Hij is erg gemotiveerd om door zijn werk een steentje bij te kunnen dragen aan een duurzamere samenleving.

Bij Pondera gaat Joost aan de slag met het uitvoeren van GIS-analyses, het opstellen van haalbaarheidsstudies en het verzorgen van vergunningsaanvragen.

foto joost
   Lees hier meer over Joost Starmans.

 Wij zijn blij met de versterking van Joost in ons team van duurzame energie experts en wensen hem heel veel plezier toe    in zijn werk!

De scenario’s van groen en grijs [blog]

Visie van Wouter Pustjens op scenario van Greenpeace (Volkskrant, 21-09-2015)

Tijdens mijn studie Sustainable Energy Futures heb ik de collegezaal regelmatig somber verlaten. Waarom? Ik kreeg regelmatig grafieken met lineair stijgende energieverbruiken voor de kiezen, die werden afgewisseld door hockeystick-curves van exponentieel stijgende CO2-emissies. Die scenario’s lieten wel verbetering zien, maar deze bleef marginaal ten opzichte van de verwachte mondiale bevolkingsgroei. Het onlangs gepubliceerde scenario van Greenpeace (Volkskrant, 21-09-2015) is dan ook de opklaring tussen deze bewolking door. Maar een scenario blijft wel een voorspelling. Het zonnige beeld kan in het volgende scenario net zo goed weer in twijfel worden getrokken.

Scenario E[R]Hoewel ik ontzettend hoop dat het Greenpeace-scenario Energy [R]evolution wordt verwezenlijkt, is het zeer de vraag of de claim ‘Gas, kolen en olie in 2050 verleden tijd’ een realistische is. Het scenario stelt dat in 2050 alleen nog hernieuwbare energie worden opgewekt, en voert daarbij de argumenten aan dat de kosten van zon en wind blijven dalen en dat de huidige penetratie van groene energietechnologie veel positiever is. De fossiele industrie en aanverwanten hebben belang bij de instandhouding van de huidige situatie en bestaanszekerheid op de lange termijn. Het gasverbruik is al jaren constant in Nederland. Het is nog steeds financieel aantrekkelijker om nieuwbouwwijken aan te sluiten op een gasnet dan een stadswarmtenet. De infrastructuur wordt gelegd voor meerdere decennia en zorgt daardoor voor een lock-in. Dezelfde nieuwbouwwijk zal niet gauw worden voorzien van mini-WKK’s. Daarnaast brengt gas nog steeds veel geld in het laatje, in totaal ongeveer zes procent van alle overheidsinkomsten.

Global-Annual-Installed-Wind-Capacity-1997-2014

Anderzijds is het lineaire denken een veelgemaakte inschattingsfout. Op 2013 na is er elk jaar een toename in de hoeveelheid windenergie die jaarlijks op wereldwijde schaal wordt geïnstalleerd. Dat betekent dus versnelde groei. In Nederland wordt nu nog ongeveer vijf procent van de energieproductie duurzaam opgewekt, maar met de aansluiting van de windparken Luchterduinen en Noordoostpolder kent 2015 een behoorlijke toename in Nederlandse windenergie.

Echter, de huidige realiteit is dat we in Nederland onze 2020-doelen niet dreigen te halen door de genuanceerde afweging van belangen en daardoor inherente traagheid in de besluitvorming. Technologie kan gauw veranderen, maar politieke en wettelijke systemen doen dat over het algemeen niet. Het verschil met China daarin is tekenend: het smogprobleem in de Chinese steden zorgt voor voldoende motivatie om de energietransitie top-down door te drukken. De gevolgen op lange termijn zijn nu nog niet voelbaar voor ons, waardoor we de investeringen op korte termijn niet op waarde kunnen inschatten. Met de woorden van wetenschapper en politicus Jan Terlouw: “Als er rampen komen waarbij rijke witte mensen verdrinken, gaan we met onze enorme inventiviteit snel veranderen. Ik hoop dat het aantal rampen en de aard daarvan dat daarvoor nodig is, beperkt zal blijven.”

Toen het scenario Energy [R]evolution in 2005 als eerst werd gepubliceerd, verwachtte Greenpeace nog dat in 2050 de helft van de energieproductie duurzaam kon worden opgewekt. Deze bijgestelde verwachting komt door de sterke daling van de kostprijs. Hoewel het percentage duurzame energie blijft toenemen in de Nederlandse energiemix, vraag ik me af of dit tempo voldoende is om het scenario te verwezenlijken. Maar realistisch is of niet, bij Pondera hebben we komende tijd genoeg te doen met de realisatie van de winddoelstellingen uit het Energie-akkoord. Het Greenpeace-scenario komt immers niet zomaar aangewaaid.