Haalt Nederland zijn winddoelstelling? [blog]

Mijn geschiedenisleraar wist mij te overtuigen van het nut van zijn vak: uit het verleden zijn lessen te trekken voor de toekomst. Als ik deze les toepas op de ontwikkeling van windenergie op land in Nederland en mijn eigen ervaringen als adviseur bij deze ontwikkeling, dan volgt een conclusie die aansluit bij de Nationale Energieverkenning 2015: Nederland haalt de energiedoelen en de windenergiedoelstelling voor 2020 niet. Nu is dat niet een heel schokkende conclusie, maar het is wel aardig dit eens vanuit historisch perspectief te bekijken. En daarbij, als het ook onderwerp van een latenightshow is (Zondag met Lubach, https://www.youtube.com/watch?v=EualIUXlhC8), dan is het hoogtijd om er een blog aan te wijden.

In Zondag met Lubach (24 januari 2016) werd op ludieke wijze ingegaan op stereotype bezwaren van windturbines en de stand van zaken met betrekking tot de ambities voor duurzame energie.

Lubach

Kort een paar feiten over windenergie

Toen ik ruim tien jaar geleden begon als adviseur stond er circa 1.500 MW geïnstalleerd vermogen aan windenergie in Nederland. Eind 2015 stond er 3.379 MW, met 3.022 MW gerealiseerd op land. Een ruime verdubbeling dus. Met het doel van 6.000 MW op land dienen we in die paar jaar die ons nog rest tot 2020 dus wederom bijna een verdubbeling te realiseren van windenergie op land. Alleen niet in ruim tien jaar, maar in krap vierjaar. In onderstaande grafiek is de steiler lopende lijn van 2015 naar 2020 te zien. Daarnaast valt uit de grafiek op te maken dat ook offshore nog een geweldige uitdaging vormt.

Opgesteld vermogen NL 2015

Mijn eigen ervaringen

Tien jaar geleden waren er windprojecten die zonder noemenswaardige weerstand door de procedures kwamen en waarbij, als er al tegenstanders van het windproject waren, zij nog niet erg professioneel en georganiseerd waren. Mensen waren minder mondig en kritisch. Verder was de urgentie voor het klimaatprobleem en voor windenergie minder groot. Het internet stond nog niet vol met (on)zinnige verhalen over windenergie. Er waren nauwelijks onderzoeken te vinden die gingen over effecten van windenergie, hoe goed je ook zocht. Ook geen blogs over windenergie overigens. De milieueffectrapporten waaraan ik schreef waren een stuk minder dik dan nu. Ik had minder kennis over de effecten van windturbines tot mijn beschikking, maar dit gold ook voor de hele sector. Een voorbeeld is het effect op vleermuizen. Als dit überhaupt al aan de orde kwam dan was er nog een grote kennisleemte en was het onduidelijk wat het effect van de windturbines was en wat er eventueel aan gedaan kon worden. Nu is het vrij gewoon dat windturbines worden stilgezet bij een lage windsnelheid gedurende de schemerperiode in de zomermaanden, wanneer vleermuizen de meeste vliegbewegingen maken en dus de grootste kans hebben om met de turbinebladen in aanraking te komen. De verschillen klinken erg zwart-wit, maar in tien jaar tijd is er best wel wat veranderd.

Vooruitzichten

Mogen we de trend van de afgelopen jaren doortrekken dan ontstaat het volgende beeld. Kennis over effecten van windenergie neemt verder toe, de milieueffectrapporten en de onderzoeken die worden uitgevoerd worden omvangrijker. Er is steeds meer informatie op internet beschikbaar. De tegenstand professionaliseert verder en organiseert zich meer en meer. Dat houdt in dat windprojecten soms lastiger te realiseren zijn, maar vooral ook anders gerealiseerd gaan worden. Denk aan meer burgerprojecten. Daar komt nog bij dat de ‘beste’ plekken voor windenergie al zijn ontwikkeld en dat er nu windenergie op lastigere locaties dient te worden gerealiseerd. De urgentie van het klimaatprobleem en de behoefte aan energie uit ‘niet-dubieuze landen’ neemt alsmaar toe en dit kan bijdragen aan het realiseren van deze lastige windprojectlocaties.

Windturbines in Nederland

Kaart

Bron: http://www.energieoverheid.nl/2013/03/29/kabinet-wijst-11-windparkgebieden-aan/

Belangrijke les

Uit deze snelle exercitie trek ik één belangrijke les. Om in vier jaar tijd net zoveel vermogen aan windenergie te realiseren als waar we dat eerder in tien jaar tijd hebben gedaan, is op zich al een enorme uitdaging. Maar omdat het steeds lastiger is om op sommige locaties een windproject te ontwikkelen, lijkt de doelstelling van 6.000 MW nog erg ver weg.

turbine in aanbouwOf zit ik er naast en zet vooral de trend door van de toenemende urgentie voor windenergie, waardoor ondanks dat locaties lastig lijken om te ontwikkelen toch de doelstelling gehaald wordt? En zijn mensen niet mondiger geworden, is de tegenstand niet méér georganiseerd en méér professioneel en zijn nieuwe locaties niet lastiger te ontwikkelen? Of zijn er misschien nu wel zoveel projecten in voorbereiding die de komende jaren worden ontwikkeld, dat de doelstelling ineens rap dichterbij komt?

In de Nationale Energieverkenning 2015 wordt de verwachting uitgesproken dat de hoeveelheid hernieuwbare energie versnelt toeneemt. Voor wind op land wordt daarin 5.100 MW genoemd voor 2020, waarbij wordt vermeld dat de groei naar 6.000 MW in 2020 niet onmogelijk wordt geacht en valt binnen de bandbreedte van de prognose voor 2020. Laat ik hopen dat ik en ook de Nationale Energieverkenning 2015 er naast zit en onze verwachtingen niet uitkomen en de doelstelling wel wordt gehaald. Daarbij is het ook aardig om te beseffen dat de wereld in 2020 niet ophoudt met draaien; ook na 2020 zal er windenergie nodig zijn. In dat licht is het mooi om te zien dat er al allerlei (regionale) partijen bezig zijn met concrete doelen voor 2030 en daarna. En of we in 2020 de doelstelling hebben gehaald of niet, er zal daarna wederom méér windenergie nodig zijn.